Localizador de recursos electrónicos
Acordos transformativos para publicar en acceso aberto
(Última actualización, setembro 2021)
Que son os acordos transformativos?

Os acordos transformativos son contratos negociados entre as bibliotecas ou consorcios de bibliotecas e os editores que transforman o modelo actual de negocio da publicación de revistas académicas. Caracterízanse por usar os fondos tradicionalmente destinados ás subscricións (pagar para ler) a un novo modelo no que ademais de pagar por ler, inclúe o prezo de publicar en acceso aberto (Article Procesing Charges ou APC). É o que se coñece como Read & Publish.

Este tipo de acordos inscríbense no marco dos cambios que a Ciencia Aberta (Open Science) implica para o desenvolvemento da comunicación científica. O seu obxectivo é acelerar a transición cara o acceso aberto (OA), facilitar o cumprimento dos requirimentos das axencias financiadoras e incrementar a visibilidade da investigación. 

As súas características segundo ESAC (Efficiency and  Standards for Article Charges) son:
 

  • Trátase de acordos transitorios, que buscan facilitar o camiño cara a un escenario no que a comunicación científica sexa en acceso aberto.
  • A propiedade intelectual (copyright) dos textos queda en mans dos autores/as.
  • Deben facerse públicos os termos e condicións do contrato para favorecer a súa transparencia.
  • Os gastos deben ser “neutrais”, equivalentes aos gastos por subscrición, evitando así o doble pago (ou “double dipping”).
  • Deben especificar con claridade aos autores/as as condicións ás que deben acollerse para poder publicar.

ESAC mantén un rexistro no que se recollen os acordos transformativos a nivel internacional.

Vantaxes para o persoal investigador
  • Publicar sen custo os artigos en acceso aberto e cumprir os requerimentos das axencias financiadoras.
  • Estar exento do pago por procesamento de artigos (APC) nesas editoriais.
  • Conservar os dereitos sobre as súas obras e protexelas con licenzas Creative Commons.
Acordos transformativos na Universidade de Vigo

O CISUG (Consorcio Interuniversitario do Sistema Universitario de Galicia), constituído polas universidades de Vigo, Santiago de Compostela e A Coruña e a Xunta de Galicia, asinou os seus primeiros acordos transformativos para financiar a publicación en acceso aberto coas editoriais Cambridge University PressOxford University PressWiley & SonsElsevierSpringer e ACS (American Chemical Society).

Estes acordos inclúen os seguintes requisitos e compromisos por parte dos/as autores/as das publicacións:

Requisitos:
  • Ter un artigo publicado ou aceptado para a súa publicación (1) ata o 31 de decembro de 2024.
  • Ser o autor de correspondencia  (corresponding  author) do artigo obxecto de financiamento.
  • Ser membro da Universidade de Vigo durante as datas establecidas polo acordo. 
  • Empregar o correo institucional da universidade coas extensións uvigo.gal e uvigo.es 
(1) Dependendo do acordo asinado coa editorial pode ser a data de aceptación ou ben a data de publicación do artigo.
 

Compromisos:

Outras disposicións:

  • Non se establece un límite para as APC que pode solicitar cada autor/a ou grupo de investigación.
  • No caso de existir limitación nos pagos das APC, o criterio último de aceptación será a orde de chegada das solicitudes ata acadar os tokens de APC dispoñibles.
A Biblioteca Universitaria é a encargada de xestionar as solicitudes. Neste sentido, contactará coas persoas solicitantes para confirmarlle a aceptación ou denegación do cargo da APC.

Se quere ver polo miudo o proceso de solicitude do pago das APC consulte as guías:
  Para resolver dúbidas e consultas a biblioteca habilitou o seguinte enderezo de contacto: accesoaberto.biblioteca@uvigo.gal
   
Negociacións da CRUE
CRUE aprobou en febreiro de 2019 unha declaración na que se comprometía a impulsar a Ciencia Aberta mediante dez accións. A terceira propón “incluír o acceso aberto inmediato en calquera negociación cos editores, promovendo o pago dun prezo equitativo”. Sobre esta base, hai uns meses abriu  un proceso de negociación a escala nacional coas editoriais científicas Elsevier, Springer, Wiley e ACS American Chemical Society (ACS) para conseguir acordos transformativos a partir do 2021 para todas as universidades españolas.


Estes acordos implicarán o mantemento do acceso á consulta dos artigos e un número determinado para cada institución de artigos gratuítos publicados en aberto. 

Coa sinatura destes acordos pretenden aliñarse con outros países da Unión Europea que xa os alcanzaron e cumprir cos mandatos propios e alleos de acceso aberto.