Localizador de recursos electrónicos
BIBLIOMETRÍA

(Última actualización: marzo de 2018)
Que é a Bibliometría?
A Bibliometría é unha disciplina que, usando métodos matemáticos e estatísticos, aporta datos sobre diferentes aspectos da literatura científica. Naceu como unha ferramenta de xestión bibliotecaria, para proporcionar información sobre revistas e editoriais de cara á toma de decisións nas adquisicións de libros e as subscricións a revistas.

A Bibliometría serve para:
  • analizar o impacto e a visibilidade das publicacións
  • buscar as revistas máis axeitadas para publicar
  • identificar tendencias do coñecemento
  • identificar autoras/es, institucións e revistas máis produtivas e citadas
  • estudar as relacións entre persoas, institucións e disciplinas
  • estudar as publicacións científicas dunha institución como soporte á súa estratexia de investigación

A Bibliometría non substitúe, senón que complementa, a valoración da calidade das publicacións e da investigación.
Indicadores bibliométricos
Os indicadores bibliométricos son datos numéricos que proporcionan información sobre un aspecto concreto da literatura científica. Habitualmente non se usan de xeito illado, senón que combinamos varios deles para acadar unha visión máis completa dunha realidade que ten moitas dimensións: a investigación científica.

Pódense aplicar a individuos, grupos, institucións, países, etc., e tamén a revistas e editoriais. Se pretendemos comparar grupos, institucións ou países, cómpre acudir tamén a outro tipo de indicadores que relativicen os resultados obtidos: recursos humanos e materiais, contorna económico-social, infraestruturas, etc.

Os indicadores bibliométricos máis habituais son:
 
Número de publicacións
  • Cantidade de publicacións (dunha persoa, grupo, institución, país, etc.) recollida nunha única fonte de información ou na súa totalidade
  • Pode limitarse por anos de publicación, ámbitos temáticos, tipoloxía, etc.
  • É un dos indicadores máis empregados na avaliación das publicacións
  • Refírese ao número de veces que un traballo (revista, grupo, conxunto de publicacións...) foi recollido nas referencias bibliográficas doutros traballos
  • O número varía en  función da fonte ou fontes de información que empreguemos
Promedio de citas por
publicación
  • Unha maior produción adoita levar emparellada un maior número de citas; para relativizar o número de citas recibidas en función do número de documentos publicados, podemos calcular o promedio de citas por publicación
Factor de impacto
FI, IF, JIF
  • Indicador do Journal Citation Report (JCR) que se emprega para medir a importancia relativa dunha revista, tendo en conta a proporción entre as citas que reciben os seus artigos e o número de artigos que publicou nos dous anos anteriores
  • Só ten en conta as citas recibidas en revistas científicas e non ten en conta as diferenzas entre ámbitos temáticos
CiteScore
  • Índice de impacto que proporciona Scopus para as revistas que indiza. É similar ao factor de impacto de JCR pero ten en conta os artigos publicados durante os tres anos anteriores
SJR
  • Indicador de Scopus que se emprega para medir a importancia relativa dunha revista, tendo en conta a proporción entre as citas que reciben os seus artigos e o número de artigos que publicou nos tres anos anteriores, pero tendo en conta a influencia da revista citante, de xeito que non outorga o mesmo peso a todas as citas
Impacto normalizado
SNIP
CNCI
  • Relaciona o número de citas recibidas co número de citas que se poderían esperar desa publicación tendo en conta o seu ámbito temático
  • Existen diferentes indicadores de impacto normalizado, como o SNIP que proporciona Scopus para as revistas, e o CNCI que proporciona Web of Science para un documento concreto ou un grupo de documentos
  • Pretende valorar o traballo científico ao longo do tempo
  • Para obter o índice H dunha persoa ordenamos as súas publicacións polo número de citas recibidas en orde descendente, para atopar cantas publicacións recibiron como mínimo o mesmo número de citas que o número de orde nesa relación de publicacións.
  • Varía dunhas fontes de información a outras
  • Aplícase tamén a grupos, revistas, países, etc.
Número e porcentaxe de
documentos en Top 1% ou
Top 10%
  • Número ou porcentaxe de documentos que se sitúan no 1% ou no 10% máis citado nunha fonte de información
  • Ten en conta o ámbito temático, o ano e o tipo documental
Número e porcentaxe de
documentos en Q1, Q2, Q3 e
Q4
  • Algunhas fontes de información, como JCR, clasifican as súas revistas en cuartís (Q): dividen en 4 partes iguais as revistas que indizan, ordenadas de maior a menor factor de impacto; cada unha desas partes é un cuartil.
  • O feito de ser quen de publicar nunha revista cun índice de impacto alto, malia que non garante a calidade do traballo, implica que este pasou unha avaliación previa que adoita ser esixente, xa que estas revistas realizan unha selección minuciosa para manter o seu status
Número e porcentaxe de
traballos asinados en colaboración
  • Para valorar a colaboración internacional dun individuo, grupo, institución ou país, adoitamos calcular a porcentaxe das publicacións asinadas con persoas que pertencen a institucións estranxeiras
  • Moitas fontes de información permiten coñecer as redes de colaboración entre persoas, institucións, grupos, etc.
Fontes de información bibliométrica
Existen moitas fontes de información bibliográfica das que, en principio, poderiamos obter datos bibliométricos. Pero non todas cumpren os requerimentos necesarios para poder extraer información fiable (control de autores/as, títulos, citas, referencias, etc.). As fontes máis empregadas para os estudos bibliométricos son:
 
Bases de datos
bibliográficas:
Web of Science
Scopus
  • Índices de citas dos traballos publicados principalmente en revistas científicas, pero tamén en  monografías, actas de congresos e patentes
  • Os contidos son seleccionados segundo uns criterios de calidade establecidos
  • Control bibliográfico da información (títulos, filiacións, números normalizados, etc.)
  • Predominio das publicacións en inglés e dos ámbitos científico e técnico
  • WOS inclúe Journal Citation Report (JCR) para coñecer o impacto das revistas. Inclúe tamén ferramentas bibliométricas: Essential Science Inidicators e InCites
Google Académico
  • É un buscador na web que limita as buscas a páxinas académicas, especialmente repositorios de acceso aberto
  • Recolle as citas recibidas polos traballos e  proporciona datos bibliométricos (como o índice H) de revistas e persoas que teñen creado o seu perfil
  • Maior variedade de tipos de documentos (libros, teses, artigos, congresos, informes, etc.)
  • Maior variedade de ámbitos temáticos e idiomas
  • Sen selección previa de fontes
  • Sen control bibliográfico nin control de duplicados: recupera a información que atopa tal como está na web
Scimago Journal & Country Rank
(SJR)
  • Ranking de revistas e países a partir da información recollida en Scopus
  • Usa o indicador SJR (SCImago Journal Rank) que pondera o impacto en función das redes de citación
  • Permite escoller as revistas en función de varios indicadores por ámbitos temáticos, rexións e países
CWTS Journal Indicators
  • Indicadores sobre revistas a partir dos datos de Scopus
  • Usa o indicador SNIP que normaliza o impacto das revistas en función do ámbito temático e ten en conta as citas recibidas en calquera tipo de documento

Máis información nas guías: Indicios de calidade das revistas e Indicios de calidade dos libros