Localizador de recursos electrónicos
PROPIEDADE INTELECTUAL
                                            

(Última actualización xuño 2017)
Que é a propiedade intelectual?
Para a Organización Mundial da Propiedade Intelectual (OMPI) a propiedade intelectual refírese ás creacións da mente e divídea en dúas ramas: propiedade industrial e dereitos de autor.     
En España está regulada pola Lei de Propiedade Intelectual e ten unha acepción máis restrinxida. Como recolle a web do Ministerio de Cultura a Propiedade intelectual  é o conxunto de dereitos que corresponden aos autores e a outros titulares (artistas, produtores, organismos de radiodifusión...) respecto das obras e prestacións froito da súa creación.
Quen é o/a autor/a dunha obra?
Considerase autor/a á persoa natural que crea algunha obra literaria, artística ou científica
Da protección, que a lei de propiedade intelectual concede ao autor, poderán beneficiarse tamén persoas xurídicas nos casos expresamente previstos na mesma.
Que obras protexe a Lei de Propiedade Intelectual?
  • As creacións orixinais literarias, artísticas ou científicas expresadas por  calquera medio ou soporte tales como : libros, escritos, composicións musicais, obras audiovisuais, obras gráficas, obras teatrais, mapas, programas de ordenador etc.
  • As obras derivadas tales como: traducións, adaptacións, revisións, compendios,  arranxos musicais etc. 
  • As bases de datos, pero unicamente na súa estrutura, en canto forma de expresión da selección ou disposición dos seus contidos. 
Que dereitos teñen os/as autores/as?
Considéranse "dereitos de autor" o conxunto de facultades que recoñece a lei ao creador/a dunha obra e nacen no momento mesmo da súa creación.
Son de dous tipos: dereitos morais e dereitos patrimoniais.


Dereitos morais

De carácter irrenunciable e inalienable, destacan o dereito ao recoñecemento da condición de autor da obra e o respecto á integridade da mesma.


Dereitos patrimoniais

De carácter económico, duración limitada no tempo, que poden transmitirse a outras persoas, e  que son exclusivos do autor (ou titular) salvo nas excepcións establecidas pola lei. Engloban:
  • Dereitos de explotación:
    - Reprodución. Copia da obra (fotocopias, impresións, copias dixitais, escaneado...)
    - Distribución. Reparto de exemplares físicos da obra (libro, CD...)
    - Comunicación pública. Difusión das obras sen entrega de exemplares físicos (representacións teatrais, musicais, proxección de películas...)
    - Transformación. Creación de obras derivadas (traducións, adaptacións...)
  • Dereitos de remuneración
    A lei contempla determinados usos da obra sen necesidade de contar coa autorización do/a autor/a establecendo nalgúns casos remuneracións compensatorias, xestionadas habitualmente polas Entidades de xestión colectiva.
A lexislación sobre Propiedade intelectual tamén regula os chamados dereitos conexos aos dereitos de autor.
Que usos permite a Lei de Propiedade intelectual de obras alleas na docencia e investigación?
Para facer uso dunha obra allea protexida precisamos a autorización do autor. Non obstante, a Lei de Propiedade Intelectual prevé realizar determinados usos de obras protexidas sen necesidade de solicitar permiso aos seus titulares. En concreto, no ámbito da docencia e a investigación a lei permite: 

A cita nunha obra propia de fragmentos de obras alleas de natureza escrita, sonora ou audiovisual e obras illadas de carácter plástico ou fotográfico figurativo, sempre que se trate dunha obra xa divulgada, con fins docentes e de investigación e indicando a fonte e nome do autor. 

A reprodución, distribución e comunicación pública de  pequenos fragmentos de obras e obras illadas de carácter plástico ou fotográfico figurativo feita polo profesorado da ensinanza regrada (Universitario e non universitario) impartida en centros do sistema educativo español e o persoal de universidades e organismos públicos de investigación científica sen finalidade comercial, e sempre que se cumpran simultaneamente as seguintes condicións: 
  • Que se trate de obras xa divulgadas.
  • Que as obras se usen só para a ilustración das súas actividades educativas (presenciais ou a distancia) ou con fins de investigación científica.
  • Que as obras non sexan libros de texto, manuais universitarios ou publicacións asimiladas. Neste caso só se permite a distribución de copias entre os investigadores de proxectos de investigación concretos ou a inclusión dun enlace web no que os estudantes poidan acceder legalmente a obra. 
  • Que se inclúa o nome do autor e a fonte.
  • Os autores e editores non terán dereito a remuneración pola realización destes actos. 
A reprodución parcial, distribución e comunicación pública de obras (impresas ou susceptibles de selo) en universidades e centros públicos de investigación, con remuneración obrigatoria a autores e editores por medio de entidades de xestión, e sempre que concorran simultaneamente as seguintes condicións: 
  • Que as obras se utilicen só para ilustración con fins educativos e de investigación. 
  • Que só se reproduza, distribúa ou comunique publicamente un capítulo de libro, un artigo de revista, ou unha extensión asimilable ao 10% do total da obra.
  • Que os actos se realicen con medios e persoal propios. 
  • Que a distribución de copias se faga exclusivamente entre o alumnado e persoal docente do mesmo centro no que se efectúa a reprodución, ou que as obras comunicadas publicamente sexan de acceso restrinxido aos estudantes e persoal docente do centro onde se faga a reprodución, mediante redes internas ou pechadas ou no marco dun programa de ensinanza a distancia ofertado por este centro (intranets docentes).

    (A Universidade de Vigo pode facer uso deste límite xa que paga a remuneración obrigatoria a CEDRO/VEGAP en virtude dun acordo firmado coa CRUE)
Existen outras posibilidades de utilizar obras alleas sen autorización dos seus titulares?
Obras en dominio público: son aquelas obras das que se extinguiron os dereitos de explotación polo transcurso do prazo de protección previsto pola lei. Este prazo varía segundo os países; en España o prazo xeral dos dereitos de explotación é a vida do autor e setenta anos despois da súa morte, existindo outros prazos para os dereitos morais e para outras prestacións, así como para as obras de autores falecidos antes de 1987. Estas obras poden ser utilizadas por calquera persoa de forma libre e gratuíta respectando sempre a autoría e a integridade das mesmas. 
(Infografía sobre pautas para a utilización de obras en dominio público en España e noutros países. CRUE-REBIUN)(Autores en dominio público. BNE)  
       
Recursos electrónicos subscritos pola biblioteca: cada un destes recursos réxese por un contrato ou licenza onde se especifican as súas condicións de uso. (Condicións de uso dos recursos-e baixo licenza)

Obras que non son obxecto de propiedade intelectual: as disposicións legais ou regulamentarias e os seus correspondentes proxectos, as resolucións dos órganos xurisdicionais e os actos, acordos, deliberacións e ditames dos organismos públicos, así como as traducións oficiais de tódolos textos anteriores.
 
Obras con licenzas creative commons: modelo de licenza estandarizada, en distintos idiomas e adaptada ás lexislacións nacionais, que en lugar de prohibir o uso dunha obra (todos os dereitos reservados), autoriza dito uso baixo algunhas condicións (algúns dereitos reservados). Dispón de catro elementos básicos: “Recoñecemento”, “Usos Non Comerciais”, “Sen Obra Derivada” e “Compartir Igual” que combinados dan lugar a seis modelos de licenzas. (Infografía sobre pautas para a utilización de Creative Commons. REBIUN)
Contacta coa Biblioteca
Picture: Biblioteca Central Campus Vigo

Biblioteca Central Campus Vigo
Soporte á Aprendizaxe e a Investigación
Tel: (+34) 986.813.843

Temas relacionados